LEZING BIJGELOOF PART III - FEESTDAGEN

De feestelijke periodes van de winterzonnewende vertegenwoordigden de mogelijkheid om de band met de godheid te versterken, in de hoop op goede gewassen. December was ook in Zuid-Italië een belangrijke maand vol rituele praktijken, tradities en folklore, binnen en buitenshuis. Tijdens de kerstperiode werd in de boerenfamilies een groot vuur ingewijd (in feite kun je zelfs vandaag op kerstavond in veel dorpen in Zuid Italië de zogenaamde "vreugdevuur" bewonderen), en tot heden wordt er in dorpen buiten rondom deze vuren gezongen, gegeten en gedanst.  De herders kwamen, met hun mooiste kostuums, uit de bergen naar de dorpen en steden rondom de Kerstdagen om muziek te maken  en hun typische doedelzak als "zampognari", om geld te verdienen tijdens de moeilijkste periode van het jaar, en de sfeer werd door hun vrolijke muziek heel feestelijk gemaakt.

Levende kersttafereel met "zampognari"

Er werd een boomstam dagenlang gebrand, tot het nieuwjaarsdag was. Rondom het vuur van deze boomstam waren ook de geesten van de voorouders aanwezig: in de Marsica, een streek van Abruzzo, werden de vonken van deze vuren “parenti” genoemd,  een woord dat duidelijk uit het Latijn “parentes” (ouders) komt. De as van dit vuur had helende krachten en werd ook op de velden gestrooid om een goede oogst te verzekeren. Kerstnacht is een nacht van wonderen: in de volksverhalen stoppen de rivieren, de fonteinen spuiten olie, honing of goud, de dieren spreken, de bomen dragen vruchten, en de voorwerpen van goedkoop metaal worden omgezet in goud. Precies als Kerstnacht werd de nacht van Driekoningen op 6 januari,  op veel plaatsen in Calabrië ook als een belangrijk moment beschouwd: de doden zullen opstaan ​​uit de graven, met een witte jurk aan en een lamp in de hand, om brood te maken.  De tafel van de Kerstdiner werd niet opgeruimd, zodat de geesten van de doden, die hun voormalige huizen bezochten, de tafel gedekt konden vinden en het huis goed verlicht. Deze tradities en geloof zijn langzaam aan het verdwijnen in de grotere steden en bij jongere families.

Wie durfde zich in de stal op kerstnacht te verstoppen om naar de dieren die onder elkaar praatten te luisteren, kon vele geheimen ontdekken, naar profetische verhalen luisteren, maar ook de datum van zijn dood te horen krijgen of andere slechte voorspellingen. De kinderen die in Abruzzo op Kerst geboren werden, maar ook het zevende kind waarvan de voorgaande allemaal van de zelfde geslacht waren, kregen grote kans  om heksen of weerwolven te worden. De vaders van deze kinderen zouden voor de drie nachten na de Kerst dan een kruis met een hete naald tekenen op de voeten van de baby om hem/haar proberen te beschermen van dit lot: in Abruzzo werd dit “ferrare” genoemd (verijzeren).

De”Festa dei Morti” (Feest van de Doden), door de Franse heilige Odilon van Cluny in 998 als katholieke traditie geïntroduceerd, is een van de belangrijkste feestdagen op vele locaties en steden in Sicilië (maar ook bekend met andere vergelijkbare tradities in heel Italië). Het wordt op 2 november uitgebreid gevierd en het is een van de mooiste voorbeelden van katholieke tradities die zich mengen met volks en boerengeloof. Tijdens de nacht tussen 1 en 2 november werd er in Sicilië gezegd dat de voorouders wakker zouden worden en de huizen van hun nageslacht zouden bezoeken, met snoep, speelgoed, fruit, muntjes en cadeautjes voor de kinderen. 

Deze traditie is tegenwoordig nog levend maar heeft een commerciële wending gekregen, helaas, net als vele andere jaarfeesten, en veel invloeden uit het Amerikaans feest van Halloween, waardoor de traditionele gebakjes en geschenken verbasterd raken in hun vormgeving en recepten, en hun glorie verliezen.Typische geschenken zijn de “pupi di zuccara” (gekleurde poppen van suiker, die vaak helden uit het Normandische cyclus van de Siciliaanse poppentheater tradities vertegenwoordigen), “u canistru” (de mand), een mand vol met gedroogd fruit, chocoladekoekjes, fruit van amandelpasta,  rozijnenbrood en speelgoed.  

 

"Pupi di zuccara", suikerpopjes voor de Dodenfeest

"Pupi Siciliani", traditionele marionetten uit Sicilië

 

Nieuwe schoenen werden ook vaak als cadeau gegeven, voor een "goede wandeling", als een groet voor het nieuwe jaar. De dag van 2 november verliep volgens een klassiek ritueel: 's morgens terwijl de kinderen op geschenken door het huis jaagden, bereidden de groten zich voor op de gebruikelijke rondgang op de begraafplaatsen. De sfeer was niet verdrietig, maar feestelijk, de doden werden om advies en bescherming gevraagd, en niet alleen voor de nummers die in het lottospel moesten worden gespeeld, maar ook voor belangrijke beslissingen op het gebied van liefde of werk, of een investering. Er worden ook tegenwoordig veel bloemen op de grafstenen gebracht op 2 november. Tijdens de processie naar de begraafplaats was het gebruikelijk om bekenden en vrienden te ontmoeten. Tot de vorige eeuw was het ook gebruikelijk om op de begraafplaats te lunchen om de overledenen te eren.